Baanjomyut.com ☰

ห้องสมุดบ้านจอมยุทธ

[ X ] ⇛ หน้าแรก ⇛ ความรู้ทั่วไป ⇛ ปรัชญา ⇛ ศาสนา ความเชื่อ ⇛ สังคมศาสตร์ ⇛ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ⇛ วิทยาศาสตร์ ⇛ เทคโนโลยี เกษตรศาสตร์ ⇛ ศิลปกรรม ⇛ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ⇛ วรรณกรรม สำนวน โวหาร ⇛ สุขภาพ อาหารและยา

ค้นหาข้อมูลจากบ้านจอมยุทธ คลิก!

สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ การเมือง เศรษฐศาสตร์ >>

พันธมิตร

     คำว่า "พันธมิตร" โดนนัย แห่งความหมาย ที่เข้าใจ กันแต่เดิม หมายถึง การร่วมมือกัน ทางทหาร โดยมีข้อตกลงร่วมกัน ซึ่งอาจจะเป็น ที่เปิดเผย หรือ เป็นที่เข้าใจกันก็ได้ เราเข้าใจ ความหมายของพันธมิตรในแง่นี้เรื่อยมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 การรวมกลุ่มแบบพันธมิตร เกิดขึ้นมากมายหลายกลุ่ม ทั้งนี้ เนื่องจากสถานการณ์ของโลก เกิดความตึงเครียด และเกิดสงครามเย็น ระหว่าง ค่ายประชาธิปไตย กับค่ายคอมมิวนิสต์ แต่ละประเทศ กลัวภัย แห่งสงคราม จึงรวม กลุ่มกัน เพื่อป้องกัน หรือต่อสู้ ผู้รุกราน

ต่อมาราวปี ค.ศ.1970 เป็นต้นมา ประเทศต่างๆ เริ่มเปลี่ยนโฉมหน้า ของการรวมกลุ่มพันธมิตร ในอันที่จะ เผชิญหน้า กันด้วย กำลังทหาร มาเป็นการ รวมกลุ่ม เพื่อรักษา ผลประโยชน์ ร่วมกัน หรือเพื่อเจรจา ทำความตกลงกัน ทั้งนี้ เพราะเห็นว่า การรวมกลุ่ม เพื่อทำลายกัน ไม่มีประโยชน์ แต่การติดต่อ ทำความเข้าใจกัน จะได้ประโยชน์ มากกว่า เพราะการที่ประเทศต่างๆ ทำสนธิสัญญา ทางทหาร ต่อกัน โดยหลักการแล้ว ก็เพื่อรักษาผลประโยชน์ แต่การรักษาผลประโยชน์ เป็นการท้าทาย ประเทศอื่นด้วย คำว่าพันธมิตร ตามความหมายเดิม จึงเสื่อม ความนิยมลง และนิยม เรียกใหม่ว่า "มิตรประเทศ" ซึ่งมีความหมาย เหมาะสม กับสถานการณ์ ของโลก ในปัจจุบัน

การรวมกลุ่ม แบบพันธมิตร หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า การรวมกลุ่ม ทางทหาร หมายถึง การที่ประเทศต่างๆ ตกลง ทำสนธิสัญญา เป็นพันธมิตรต่อกัน ในการป้องกัน ต่อสู้ผู้รุกราน แนวความคิด ในการรวมกลุ่ม ทางทหาร เกิดขึ้น เพราะประเทศต่างๆ กลัวภัย แห่งสงคราม จึงรวมกลุ่มกัน เพื่อผนึกกำลัง ช่วยเหลือ ซึ่งกันและกัน ในกรณีที่ถูกโจมตี หรือรุกราน จากรัฐอื่น แม้ว่า การป้องกันสงคราม จะมี องค์การ สหประชาชาติ ซึ่งเป็นองค์การระหว่างประเทศ ทำหน้าที่ รักษาสันติภาพ ของโลกอยู่แล้วก็ตาม แต่บทบาท ของ องค์การ สหประชาชาติ มิได้เป็นที่เชื่อถือ ของรัฐต่างๆ อย่างแท้จริง หรือองค์การสหประชาชาติ มิได้ให้หลักประกัน ความปลอดภัย เพียงพอ รัฐต่างๆ จึงได้ เข้ารวมกลุ่ม เป็นพันธมิตรกัน อีกส่วนหนึ่งด้วย

พันธมิตร ทางทหาร อุบัติขึ้น หลังสงครามโลก ครั้งที่ 2 เป็นต้นมา ทั้งนี้เพราะว่า ได้มีเหตุการณ์ใหม่ เกิดขึ้น คือ ความตึงเครียด ระหว่างประเทศ และ เกิดสงครามเย็น สาเหตุ ที่ทำให้เกิด ความตึงเครียด ก็เพราะ ประเทศฝ่ายพันธมิตร หรือฝ่าย ที่ชนะสงครามโลก ครั้งที่ 2 ด้วยกัน มีความเห็น แตกแยก ไม่ลงรอยกัน และปรากฏว่า มีการเปลี่ยนแปลง ในทางการเมือง ระหว่างประเทศ ที่สำคัญ ประการหนึ่ง คือ ดุลอำนาจ (balance of power) ระหว่าง 5 ประเทศ มหาอำนาจ คือสหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส จีน และ สหภาพโซเวียต ได้เปลี่ยนมา เป็นดุลแห่งอำนาจ ที่แท้จริง ระหว่างสหรัฐอเมริกา กับสหภาพโซเวียต เท่านั้น

ความขัดแย้ง ระหว่างสหรัฐอเมริกา กับ สหภาพโซเวียต เกิดขึ้นเพราะ ความขัดกัน แห่งอุดมการณ์ กล่าวคือ นโยบายดั้งเดิม ของ สหรัฐอเมริกา ในการทำสงคราม ในยุโรป ก็เพื่อปราบเยอรมัน และมอบเอกราช ให้ประเทศต่างๆ ที่เยอรมัน ยึดครอง ส่วนสหภาพโซเวียตนั้น นอกจากจะมีนโยบาย ปราบฮิตเล่อร์แล้ว ยังมีนโยบาย ที่จะขยายตัว เข้าไป ในยุโรปตะวันออกด้วย ดังจะเห็นได้ว่า ทุกประเทศ ในยุโรป ตะวันออก ที่สหภาพโซเวียต ยึดครองไว้ กองทัพ สหภาพโซเวียต จะต้องพยายาม ยึดครองต่อไป และก่อตั้งรัฐบาล คอมมิวนิสต์ขึ้น ในทุกประเทศ ประธานาธิบดี แฮรี่ เอส. ทรูแมน แห่งสหรัฐอเมริกา จึงได้ประกาศใช้ นโยบาย สกัดกั้น ในปี ค.ศ.1947 นับตั้งแต่ บัดนั้น เป็นต้นมา การขยายตัว ของสหภาพโซเวียต ก็หยุดชะงักลง และ สหภาพโซเวียต ก็เริ่มแสดง ปฏิกิริยา เป็นปฏิปักษ์ ต่อสหรัฐอเมริกา และ ยุโรป ตะวันตก ทันที

นโยบาย สกัดกั้น ของสหรัฐอเมริกา มีอยู่ว่า สหรัฐอเมริกา จะเผชิญ กำลัง ของสหภาพโซเวียต ด้วยกำลังทหาร จะสกัดกั้น ให้อำนาจ และอิทธิพล ของสหภาพโซเวียต จำกัดวงอยู่ ไม่ให้ขยายตัว ได้อีกต่อไป สหรัฐอเมริกา ถือว่า การแผ่ขยาย ของคอมมิวนิสต์ เป็นภัย ต่อความมั่นคง ของสหรัฐอเมริกา ด้วย นโยบาย สกัดกั้น ได้วางแนวทาง ปฏิบัติ ไว้ดังนี้ คือ

  1. ให้ความช่วยเหลือ ทางเศรษฐกิจ เพื่อฟื้นฟู เศรษฐกิจ ของประเทศ ที่ได้รับ ความเสียหาย จากสงคราม
  2. ให้ความช่วยเหลือ ทางทหาร ต่อประเทศ ที่เป็นมิตร กับสหรัฐอเมริกา เพื่อให้ มีความเข้มแข็ง พอที่จะ ต่อต้าน การรุกราน ของคอมมิวนิสต์ได้
  3. ใช้ระบบ การป้องกันร่วมกัน ทางทหาร โดยถือว่า การโจมตี ต่อพันธมิตร ประเทศหนึ่ง ประเทศใด เป็นการโจมตี ต่อส่วนรวม

ฝ่ายสหภาพโซเวียต ได้ใช้กำลังทหาร คุกคามประเทศต่างๆ ในยุโรปตะวันออก เช่น โปแลนด์ ฮังการี รูเมเนีย บัลกาเรีย เชคโกสโลวาเกีย เป็นต้น จนประเทศเหล่านั้น กลายเป็นประเทศบริวาร ของสหภาพโซเวียต บรรดาประเทศต่างๆ ในยุโรป จึงเริ่มหวั่นวิตก ในความมั่นคง ปลอดภัย ของตน อังกฤษ ฝรั่งเศส เนเธอร์แลนด์ เบลเยี่ยม และลุกเซมเบอร์กซ์ ได้ลงนาม ในสนธิสัญญา กรุงบรัสเซลล์ เพื่อป้องกัน การรุกราน ของกองทัพ สหภาพโซเวียต และประเทศบริวาร สหภาพโซเวียต ในยุโรปตะวันออก ได้ขอร้อง ให้สหรัฐอเมริกา เข้าร่วม เป็นภาคีด้วย สหรัฐอเมริกา จึงตัดสินใจ เข้าเป็นภาคี แห่งสนธิสัญญา ดังกล่าว ในที่สุด ได้กลายเป็น องค์การสนธิสัญญา แอตแลนติกเหนือ (The North Atlantic Treaty Organization) ซึ่งเรียกชื่อ โดยย่อว่า NATO ซึ่งมีประเทศต่างๆ เป็นสมาชิก 15 ประเทศ (ศึกษา รายละเอียด ในคำว่า "องค์การ สนธิสัญญา แอตแลนติกเหนือ")

ฝ่ายสหภาพโซเวียต โจมตีว่า องค์การนาโต้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อรุกราน จึงได้ตั้ง องค์การ สนธิสัญญา กรุงวอซอว์ หรือที่เรียกว่า Warsaw Pact ขึ้นในปี ค.ศ.1955 ชื่อเต็ม และ อย่างเป็น ทางการ เรียกว่า Warsaw Treaty on Friendship Cooperation and Mutual Aid or Warsaw Treaty Organization องค์การ สนธิสัญญา กรุงวอซอว์ มีบทบัญญัติ ทำนองเดียว กับข้อ 5 ขององค์การ สนธิสัญญา แอตแลนติกเหนือ ที่ว่า การโจมตี สมาชิก รัฐใดรัฐหนึ่ง จะถือว่า เป็นการโจมตี รัฐสมาชิก ทั้งหมด และข้อ 5 ของ บทบัญญัติ ยังได้ระบุถึง การบัญชาการทหาร ร่วมกันด้วย (ศึกษา รายละเอียด ในคำว่า "องค์การ สนธิสัญญา กรุงวอซอร์")

การรวมกลุ่ม ทางทหาร เพื่อป้องกันตนเอง และความมั่นคง ร่วมกัน โดยทั่วไป เกิดขึ้นจาก การขัดแย้ง ระหว่างสหรัฐอเมริกา กับ สหภาพโซเวียต ประเทศ ที่อยู่กับฝ่ายใด ก็รวมกลุ่มกัน เพื่อรักษาสันติภาพ และ ความมั่นคง ของตน การรวมกัน แบบพันธมิตร ทางทหารนี้ กฎบัตร สหประชาชาติ มาตรา 51 ก็อนุญาต ให้กระทำได้ อย่างไรก็ดี โดยทั่วไปแล้ว การรวมกลุ่มเช่นนี้ มักจะทำ เป็นสนธิสัญญา ทางการทหาร แต่ก็อาจ มีวัตถุประสงค์ อย่างอื่น ประกอบด้วย เช่น ส่งเสริม ความเจริญ ทางเศรษฐกิจ สังคม และ วัฒนธรรมด้วย เป็นต้น

พันธมิตรทางทหาร นอกจาก องค์การ สนธิสัญญา แอตแลนติกเหนือ และ องค์การ สนธิสัญญา วอซอว์ ดังกล่าวนี้ มีอีก อาทิ

องค์การ นานารัฐ อเมริกา (The organization of American States)
เป็นองค์การ ป้องกัน ภูมิภาค ที่เก่าแก่ที่สุด องค์การหนึ่ง ของซีกโลก ตะวันตก ซึ่งจัดตั้งขึ้น เมื่อปี ค.ศ.1889 ในขั้นแรก เรียกว่า สหภาพ กลุ่มอเมริกัน (Pan American Union) ก่อนปี ค.ศ.1930 มีบทบาท เฉพาะการกำหนด นโยบาย ร่วมกัน ตั้งแต่ปี ค.ศ.1942 เป็นต้นมา ได้ขยายขอบเขต ความรับผิดชอบ โดยการช่วยเหลือกัน ระหว่างรัฐ อเมริกัน องค์การนี้ ประกอบด้วย สมาชิก 22 ประเทศ คือ อาเยนตินา โบลิเวีย ชิลี คอสตาริกา อีคัวดอร์ ไฮติ เม็กซิโก ปานามา เปรู ตรินิแคต สหรัฐอเมริกา บานาโคส บราซิล โคลัม เบีย สาธารณรัฐโดมินิกัน กัวเตมาลา ฮอนดูรัส นิการากัว ปารากวัย ซัลวาดอ อุรุกวัย เวเนซูเอลา

วัตถุประสงค์ดั้งเดิม ขององค์การนี้ ต้องการ มิให้สหรัฐอเมริกา เข้าไปแทรกแซง กิจการภายใน ของประเทศ ภาคีสมาชิก แต่ต่อมา ได้เพิ่มวัตถุประสงค์ ขึ้นอีก ประการหนึ่ง คือ ต่อต้าน การขยายตัว ของลัทธิ คอมมิวนิสต์

สนธิสัญญา ว่าด้วยความมั่นคงร่วมกัน ของออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และสหรัฐอเมริกา (Australian, New Zealand and United of America Treaty)
หรือเรียก อีกอย่างหนึ่งว่า The Pacific Security Pact สนธิสัญญานี้ ลงนามกัน ที่เมือง ซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 1 กันยายน ค.ศ.1894 กติกา ของสนธิสัญญา มีดังนี้ คือ

  1. จะใช้สันติวิธีในการระงับข้อพิพาทระหว่างประเทศ
  2. จะธำรงรักษาไว้ซึ่งวิสัยสามารถในการต่อต้านการโจมตีด้วยกำลังอาวุธ
  3. จะหารือกัน ในกรณี มีการคุกคาม ต่อบูรณภาพ แห่งดินแดน เอกราชทางการเมือง หรือ ความมั่นคง ของประเทศ ภาคีสมาชิก
  4. การโจมตี ด้วยกำลังอาวุธ ในบริเวณ มหาสมุทร แปซิฟิก ต่อประเทศ ภาคีสมาชิก ประเทศหนึ่ง ประเทศใด ถือว่า เป็นภยันตราย ต่อภาคีสมาชิกอื่นด้วย

องค์การ สนธิสัญญา เอเซีย ตะวันออก เฉียงใต้ (South East - Asia Treaty Organization)
หรือเรียก โดยย่อว่า SEATO เป็นพันธมิตร ทางทหาร ระหว่างออสเตรเลีย ฝรั่งเศส นิวซีแลนด์ ปากีสถาน ฟิลิปปินส์ ไทย และ สหรัฐอเมริกา องค์การนี้ จัดตั้งขึ้น ตามสนธิสัญญา ซึ่งลงนาม กันที่ กรุงมนิลา เมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ.2497

องค์การ สนธิสัญญากลาง (Central Treaty Organization)
หรือเรียกชื่อย่อว่า CENTO องค์การนี้ เดิมเรียกว่า องค์การ สนธิสัญญา แบกแดก มีสมาชิก 4 ประเทศ คือ ตุรกี อิหร่าน อังกฤษ และปากีสถาน เดิมอิรัค เป็นสมาชิกด้วย ประเทศหนึ่ง ต่อมา เกิดการปฏิวัติ ในประเทศนั้น เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2501 รัฐบาลใหม่ ของอิรัค จึงถอนตัว ออกไป สำนักงานใหญ่ จึงย้าย จากกรุงแบกแดก ไปตั้งอยู่ ที่กรุงแองการา ประเทศตุรกี สหรัฐอเมริกา มิได้เป็นสมาชิก องค์การนี้ มาแต่เดิม แต่เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ.2501 สหรัฐอเมริกา จึงได้สมัคร เข้าเป็น สมาชิกด้วย

การรวมกลุ่ม ทางทหาร ดังกล่าวนี้ ได้จัดทำ เป็นสนธิสัญญา และก่อตั้ง เป็นองค์การขึ้น พันธมิตร ทางทหาร ดังกล่าวนี้ อาจจะมี สนธิสัญญา เฉพาะประเทศ อีกก็ได้ เช่น สหรัฐอเมริกา กับฟิลิปปินส์ (30 สิงหาคม พ.ศ. 2594) สหรัฐอเมริกา กับเกาหลีใต้ (1 ตุลาคม พ.ศ. 2496) และ สหรัฐอเมริกา กับญี่ปุ่น (19 มกราคม พ.ศ. 2509) เป็นต้น สำหรับ ประเทศไทยนั้น เคยมีการ รวมกลุ่ม ทางทหาร หรือ การรวมกลุ่ม แบบพันธมิตร ในองค์การ สนธิสัญญา เอเชีย ตะวันออก เฉียงใต้ แต่บัดนี้ องค์การนี้ สลายตัวไปแล้ว

อ้างอิง :
geocities.com. ม.ป.ป. พันธมิตร (ALLIANCE). [Online]. Available. URL : http://www.geocities.com/rahimmula/knowledge/ency/a6.html

แชร์ให้เพื่อนสิ แชร์ให้เพื่อนได้ แชร์ให้เพื่อนเลย


บ้านจอมยุทธ : สร้างเมื่อ สิงหาคม 2543 วิธีใช้: อ่านเพื่อประเทืองปัญญา | วัตถุประสงค์ | ติดต่อ : baanjomyut@yahoo.com